Temat 44


Hermann Göring jako najbliższy współpracownik Hitlera













Wstęp


Celem pracy jest przybliżenie sylwetki Hermanna Göringa jako polityka i współpracownika Hitlera, marszałka Rzeszy, dowódcę lotnictwa wojskowego a także prze¶ledzenie jego pochodzenia społecznego i drogi do kariery politycznej. Pojęcie droga do kariery politycznej zinterpretowałem jako okres, do którego Göringa nie należał jeszcze do żadnej partii politycznej, wszystko co było po tym momencie uj±łem w punkcie traktuj±cym Göringa już jako polityka i współpracownika Hitlera. Niewystarczaj±ce natomiast okazały się materiały dotycz±ce działalno¶ci Göringa jako marszałka Rzeszy. Utrudniony miałem także dostęp do niektórych lektur. W pisaniu pracy pomocne okazały się następuj±ce ksi±żki Joachim C. Fest, Oblicze Trzeciej Rzeszy, Joe Heydecker, Johannes Leeb, Trzecia Rzesza w ¶wietle Norymbergii w tym najbardziej przydatna i warto¶ciowa była ksi±żka Czesława Łuczaka Hermann Göring. Przydatne także były zbiory internetowe jednak ze względu na ich w±tpliw± warto¶ć naukow± powstrzymałem się od skorzystania z nich. Ze względu także na kurtki okres dwóch tygodni z zapoznaniem się z literatur± oraz z utrudnionym dostępem moja praca opierała się głównie jak już wspomniałem na pracy Czesława Łuczaka, któr± oceniam bardzo wysoko. Jeszcze raz musze zaznaczyć, że dwa tygodnie na zaznajomienie się z tak duż± ilo¶ci± materiałów, po¶więconych temu tematowi.





Pochodzenie społeczne i droga do kariery politycznej.



Hermann Wilhelm Göring urodził się 12 stycznia 1893 r. W Roenheim w Bawarii. Jego ojciec Heinrich Ernest Göring był doktorem prawa i pracował w Berlinie jako radca w s±dzie krajowym a następnie w charakterze wyższego urzędnika w ministerstwie spraw zagranicznych, w 1885 został powołany przez Bismarcka na stanowisko Komisarza Rzeszy dla Niemieckiej Południowozachodniej Afryki (dzisiejsza Namibia) a w 1890 obj±ł w randze ministra rezydenta stanowisko konsula generalnego Niemieckiej Rzeszy na Haiti. Po powrocie do kraju w 1896 przez dwa lata pracował w ministerstwie spraw zagranicznych by w 1896 przej¶ć na emeryturę.[1]

Hermann tylko czę¶ć dzieciństwa spędził wspólnie z rodzicami gdyż jego matka Franzisca powierzyła go na wychowanie swojej przyjaciółce Furth Erni Graf. Przez większo¶ć dzieciństwa był pozbawiony opieki rodziców, co z pewno¶ci± odbiło się na jego charakterze. Ujemne cechy charakteru Hermanna dały o sobie znać, gdy w zacz±ł w 1900 pobierać naukę najpierw w szkole podstawowej a póĽniej indywidualnie u nauczycieli. Ucieczki z lekcji i nieodpowiednie zachowanie zmusiły rodziców do umieszczenia Hermanna w szkole o dyscyplinie wojskowej wybór padł na szkołę kadetów w Karlsruhe, w której Hermann pobierał naukę w latach 1905-1908. Hermann zmienił radykalnie swój stosunek do nauki i stał się zdyscyplinowanym wzorowym uczniem. Uzyskanie wysokich ocen pozwoliło mu na wst±pienie do Głównej Szkoły Kadetów w Berlinie-Licheterfelde, do której uczęszczał w latach1909-1911. Ukończył j± z pierwsz± lokat±. Po ukończeniu szkoły odbywał praktykę zawodow± w wojsku i 22 czerwca 1912 otrzymał nominacje na porucznika. W 1913 r. Zdał egzamin dojrzało¶ci, po którym uzyskał większe szanse na dalsze awanse oficerskie w wojsku a także w póĽniejszej działalno¶ci politycznej. Lata pierwszej wojny ¶wiatowej były, dla Göringa okresem burzliwego rozwoju jego kariery wojskowej gdzie od dowódcy patrolu rowerowego przeszedł drogę do bohaterskiego pilota my¶liwca do końca wojny zestrzelił 22 nieprzyjacielskie samoloty, a także został w czerwcu 1918 r. Dowódc± dyonu „Manfred Freiherr von Richthofen” najsławniejszej niemieckiej jednostki my¶liwskiej w pierwszej wojnie ¶wiatowej zyskawszy sympatię dużej liczby Niemców. Błyskawiczna kariera wojskowa stała się fundamentem i preludium do póĽniejszej kariery politycznej.[2]

Göring należał do tej dużej czę¶ci niemieckich oficerów, którzy nie pogodzili się z militarn± klęska Niemiec i nie chcieli ponie¶ć zwi±zanych z tym konsekwencji. Göring tak jak wielu innych żołnierzy powracaj±cych z wojny odczuł osobi¶cie także bezrobocie. Występuj±ca u Göringa ż±dza publicznej działalno¶ci pchnęła go do poszukiwania ugrupowań politycznych dysponuj±cych programem odpowiadaj±cym jego pogl±dom. 10 paĽdziernika 1922 r. Uczestniczył w zebraniu założonej w 1919 r. Nationalsozialistiche Doutsche Arbeiterpartei (NSDAP), na którym poznał jej przywódcę Adolfa Hitlera. Obydwaj wzajemnie przypadli sobie do gustu. Zaimponował Hitlerowi swoj± bohatersk± przeszło¶ci±, bystr± inteligencj± i licznymi znajomo¶ciami w¶ród wojskowych, urzędników. Osoba o wła¶nie takich wła¶ciwo¶ciach potrzebna była Hitlerowi w jego partii, gdyż stanowiła ona przyci±gaj±cy o niej magnes. Data 10 paĽdziernika była przełomowa w życiu politycznym Göringa. Zapocz±tkowała ona jego współprace z Hitlerem oraz ożywion± działalno¶ć w NSDAP, do której wst±pił oficjalnie w końcu 1922 r.[3]





Hermann Göring jako polityk i współpracownik Hitlera.



Hermann Göring należał od pierwszych dni zapisania się do NSDAP do najbardziej żarliwych i aktywnych jej członków oraz zarazem do czołowych jej osobisto¶ci i najbliższych współpracowników Hitlera. Cieszył się on całkowitym zaufaniem przywódcy partii. Powierzenie mu utworzenia „oddziałów szturmowych” (Sturmabteilungen, SA) i dowodzenie nimi, uczestniczenie w publicznych manifestacjach i wiecach z udziałem Hitlera, oraz w poufnych naradach czołowych działaczy NSDAP. W czasie za¶ nieobecno¶ci Hitlera zawsze czołow± rolę odgrywał Göring. Tre¶ć znanych publicznie przemówień z owych czasów (mowa tu o okresie do próby przewrotu politycznego) zawsze dotyczyły krytyki ustroju Republiki Weimarskiej i gloryfikacji programu NSDAP. Po nieudanym przewrocie roku 1923 i wydanym na niego nakazie aresztowania po wielu trudno¶ciach udało mu się zbiec za granice. Przebywał w Austrii, Włoszech oraz w Szwecji, w których to krajach samozwańczo został pełnomocnikiem NSDAP, na co Hitler nie zgodził się. Podczas przebywania Göringa na obczyĽnie Hitler nie utrzymywał z nim stałego kontaktu. Do kraju powrócił dopiero w roku 1926 po ogłoszeniu amnestii w zwi±zku z objęciem przez Hindenburga stanowiska prezydenta. Göring z Hitlerem spotkał się już kilka tygodni po powrocie, a więc w maju 1927 r. Po tym spotkaniu Göring rzucił się znowu w wir działalno¶ci partyjnej głównie propagandowej, rozmów z wybitnymi osobisto¶ciami życia politycznego oraz przedstawicielami partii politycznych w sprawie wyborów parlamentarnych i ukonstytuowania się rz±du z uczestnictwem w nim Hitlera. W 1928 r. Hitler mianował go swoim pełnomocnikiem w Berlinie. Göring z tytułu pełnienia tej funkcji zacz±ł nawi±zywać kontakty z wybitnymi przedstawicielami gospodarki, reprezentantami wojska, z działaczami niektórych ugrupowań politycznych przede wszystkim o charakterze nacjonalistycznym oraz z zagranicznymi dyplomatami. Rozmowy te głównie kończyły się sukcesem i zostały nazwane „salonow± polityk± NSDAP”. Hitler w uznaniu zasług Göringa desygnował go na kandydata na posła do Reigchstagu, w którym zasiadł po raz pierwszy w wyniku przeprowadzenia wyborów w maju 1928 r.. Göring uzyskał także mandat poselski w wyniku wyborów 1930 r. a póĽniej 1932 r., w której to kadencji został wybrany prezydentem Reigchstagu. Wej¶cie Göringa do Reigchstagu Hitler traktował jako dogodny monet do rozpoczęcia rozmów w sprawie zasiadania reprezentantów NSDAP w rz±dzie. To głównie dzięki rozmow± Göringa z reprezentantami władz państwowych i niektórych partii politycznych 30 stycznia 1933 r. drog± legaln± powstał rz±d z Adolfem Hitlerem na czele.[4]

Główn± rolę w przeprowadzaniu zmian w systemie rz±dów zmierzaj±cych w kierunku państwa totalitarnego Hitler powierzył Göringowi i z tego powodu powierzał mu coraz wyższe stanowiska. 30 stycznia 1933 Göring wszedł do rz±du jako minister bez teki i równocze¶nie otrzymał funkcję Komisarza Rzeszy dla Pruskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. W dniu 2 lutego został mianowany Komisarzem Rzeszy dla Spraw Lotnictwa, a 20 kwietnia Hitler powołał go na stanowisko premiera Prus.[5] Po rozpoczęciu pełnienia tej najważniejszej w Prusach funkcji z dniem 30 kwietnia 1933 r. Zrezygnował z bezpo¶redniego kierownictwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i doprowadził 28 kwietnia do powstania Ministerstwa Lotnictwa Rzeszy, którego został szefem.

Göring po objęciu urzędowania Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i następnie premiera Prus przyst±pił do obsadzania stanowisk do obsadzania stanowisk podległej mu administracji zwolennikami Hitlera, rozbudowy policji, zorganizowanie policji pomocniczej złożonej z oddziałów SS, SA i bezwzględnego zwalczania opozycyjnie nastawionych wobec hitleryzmu organizacji. 15 grudnia na jego wniosek uchwalono ustawę o likwidacji samorz±dowych sejmików okręgowych i powiatowych oraz rad miejskich. Rozwi±zał także sejm pruski i powołał w jego miejsce Rade Państwa z powołanymi przez niego członkami. Göring 26 kwietnia utworzył podległ± mu bezpo¶redni± instytucje Urz±d Tajnej Policji Państwowej (Gestapo). Göring polecił policji ¶cigać i aresztować komunistycznych działaczy, represje w stosunku do komunistycznych działaczy nasiliły się dopiero po pożarze w Reichstagu także w stosunku do socjaldemokratów. Pruska policja prowadziła aresztowania (przeszło 20 tysięcy) przez cały okres jej bezpo¶redniej podległo¶ci Göringowi a więc do 17 czerwca 1936 r., od którego dnia kierował ni± już Henrich. Göring rozprawiał się krwawo nie tylko z przeciwnikami Hitleryzmu, ale i z opozycj± wewn±trzpartyjn± w dniach 30 czerwca i 1lipca, 1934 r.. Za tak± Hitler, Göring i Himmler uważali grupę członków SA skupionych wokół szefa sztabu tej organizacji Ernesta Röhma.[6] Omówiona działalno¶ć Göring zwi±zana z dławieniem demokracji i utrwaleniem narodowo socjalistycznego ustroju w Niemczech w pełni aprobował Hitler i kilkakrotnie wyraził mu za to podziękowanie.[7]

4 kwietnia 1936 r. Göring został mianowany na Pełnomocnika Rzeszy do Spraw Surowców i Dewiz. Na Göringu z tytułu pełnienia tej funkcji spoczywał obowi±zek zapewnienia Rzeszy potrzebnych jej dewiz oraz surowców potrzebnych przemysłowi zbrojeniowemu. Göring dla realizacji tych zadań utworzył maju 1936 r. specjalny organ wykonawczy „Sztab dla Surowców i Dewiz”, któremu przyznał prawo do ingerowania w działalno¶ć wszystkich urzędów zajmuj±cymi się sprawami ekonomicznymi z Ministerstwem Gospodarki Rzeszy na czele. Jednak ten szeroki zakres kompetencji nie satysfakcjonował Göringa. Z jego inicjatywy Hitler 18 paĽdziernika 1936 r. Ogłosił zarz±dzenie o powstaniu instytucji planu czteroletniego (Vierjahresplan) i powołał do niego pełnomocnika w osobie Göringa. Od tej daty Göring stał się dyktatorem gospodarczym w Niemczech. Mimo krytycznych głosów ze strony ekonomistów Göring przyst±pił do postawionego przed nim zadania. Mimo ostrzeżeń ze strony ekonomistów a także rezygnacji ministra gospodarki Hjalmara Schachta w 1937 r. Göring cały czas prowadził politykę gospodarcz± prowadz±c± zarówno do wzrostu produkcji w zbrojeniowym sektorze gospodarki jak i do inflacji, obniżenia stopy życiowej oraz spadek produkcji dóbr konsumpcyjnych. Przed załamaniem gospodarki uchroniła Niemcy tylko aneksja Austrii w 1938 r. i następnie zajęcie Czechosłowacji w 1939 r. w wyniku, których wzrósł potencjał gospodarczy Rzeszy. [8]

Zapewnienie Rzeszy wysokich rozmiarów produkcji uzbrojenia i coraz wyższym standardzie technicznym należało do najważniejszych zadań kierowanego przez Göringa Urzędu do Spraw Planu Czteroletniego także po 1 wrze¶nia 1939 r. W czasie wojny działalno¶ć urzędu prowadzała się głównie do wywozu z ujarzmionych terytoriów do rzeszy gotowych wyrobów, surowców, wyposażenia technicznego przedsiębiorstw i siły roboczej, a także wykorzystywania mocy produkcyjnej miejscowej gospodarki. Faktycznie Göring sprawował tę funkcję do 1942 r., chociaż formalnie piastował to stanowisko do końca 1945 r., wi±zało się to z przejęciem większo¶ci funkcji przez Alberta Speera. Przyczyn± tego była coraz mniejsze popularno¶ć Göringa, o czym będzie jeszcze mowa.

Göring osi±gał także duże sukcesy w prowadzonej przez niego działalno¶ci dyplomatycznej. Nazywano go nieraz „drugim ministrem spraw zagranicznych Hitlera”, Göring bowiem skutecznie wyręczał ministerstwo spraw zagranicznych w załatwianiu niektórych ważnych i skomplikowanych spraw międzynarodowych. Prowadził rozmowy z Mussolinim a także z Watykanem, chciał też doprowadzić do porozumienia z W. Brytani± tj. doprowadzić do niemiecko-brytyjskiego traktatu o współpracy, oraz do nakłonienia w 1939 r. W. Brytanii do zachowania neutralnej postawy przy konflikcie polsko-niemieckim. Niepowodzeniem natomiast zakończyły się starania o wł±czenie Polski do paktu antykominternowskiego i pozyskanie w niej sojusznika w ewentualnej wojnie Niemiec z ZSRR. Göring nie udało się również doprowadzić do rozluĽnienia polsko-francuskich stosunków, o co usilnie zabiegał w latach 1935-1938. Odwiedzał także kraje Europy południowej Węgry, Jugosławie, Rumunie, Bułgarie, Grecję, został mianowany specjalnym pełnomocnikiem Hitlera dla spraw Europy południowej. Największym jego sukcesem było jednak doprowadzenie do zaanektowania Austrii oraz podziału Czechosłowacji. Göring po krótkich wahaniach podj±ł się także załatwienia dostaw broni dla walcz±cych w Hiszpanii wojsk generała Bahamonde Francisco Franco.[9]

Hermann Göring już od zarania swojej publicznej działalno¶ci politycznej odnosił się wrogo do Żydów. Antysemityzm znamionował wiele wypowiedzi Göringa także w latach 1928-32. Do urzeczywistnienia gróĽb pod adresem Żydów Göring przyst±pił zaraz po objęciu sterów rz±dów przez Hitlera. Ten polecił bowiem już w pierwszych tygodniach rz±dów do dyskryminacji Żydów we wszystkich dziedzinach życia publicznego. Göring sprawuj±c wspomnian± już dyktaturę gospodarcz± zacz±ł realizować plan całkowitej eliminacji Żydów z życia gospodarczego. 24 stycznia 1939 r. specjalnym zarz±dzeniem nakazał popieranie wszystkimi możliwymi ¶rodkami emigracji Żydów z Niemiec. Także my¶l o pozbawieniu Żydów życia nie była obca Göringowi, a 31 lipca 1941 r. powierzył Reinhardowi Heydrichowi przygotowanie akcji ostatecznego rozwi±zania kwestii żydowskiej w niemieckiej strefie wpływów. Po przedstawieniu tego planu na konferencji w Wannsee 20 stycznia 1942 r. został on wprowadzony w życie. W pełni także aprobował bezpo¶redni± i po¶redni± eksterminacje radzieckich jeńców wojennych, a ¶mierć głodow± milionów ludzi na terytoriach okupowanych traktował jako sukces polityczny Rzeszy.

Rozpoczęta 12 stycznia 1945 r. wielka ofensywa na radzieckim froncie doprowadziła do rozbratu Hermanna Göringa i Hitlera. Göring na mocy zarz±dzenia Hitlera z dnia 29 czerwca 1941 r. o wyznaczeniu Hermanna Göringa jako następcy czuł się upoważniony do przejęcia władzy w Rzeszy. Mimo dobrych intencji Göring został aresztowany i internowany oraz usunięty z partii na polecenie Hitlera, a wkrótce po tym nadszedł rozkaz o rozstrzelaniu „zdrajcy Göringa”, którego jednak nie wykonano.[10]









Göring jako marszałek Rzeszy i dowódca naczelny niemieckiego lotnictwa



Göring od pocz±tku 1933 r. spełniał w lotnictwie podwójn± rolę: jawn± jako oficjalny szef jednego pionu cywilnego i tajn± w charakterze organizatora potężnych wojskowych sił powietrznych. Göring przyst±pił do tworzenia lotnictwa wojskowego w tajnym rozkazie z 25 lipca 1933 r., który przewidywał jak najszybsze wyprodukowanie w Niemczech liczby samolotów wynosz±cej 30% ł±cznego stanu ich posiadania przez s±siednie państwa. Niemcy zakaz posiadania lotnictwa wojskowego złamały dopiero w 1935 r. W dniu 26 lutego 1935 r. władze Rzeszy podjęły tajn± decyzje o utworzeniu jawnego lotnictwa wojskowego jako integralnej czę¶ci niemieckich sił zbrojnych. Intensywne rozbudowa po 1935 r. lotnictwa wojskowego doprowadziła do posiadania przez Trzeci± Rzeszę pod koniec pierwszej połowy 1939 r. największej w¶ród wszystkich państw ¶wiata floty powietrznej, która była nie tylko liczna, ale i bardzo nowoczesna. Dokonanie 1 wrze¶nia 1939 r. agresji na Polskę zapocz±tkowało nowy okres w życiu Göringa, który musiał od tego dnia poddawać się codziennie egzaminowi z dowodzenia walcz±cy z nieprzyjacielem lotnictwem. Odniesienie przez niemieckie lotnictwo militarne sukcesy w walce z Polsk± stały się uzasadnieniem dla nadania Göringowi 30 wrze¶nia 1939 r. wysokiego odznaczenia wojskowego -Krzyża Rycerskiego do Krzyża Żelaznego. Także istotny wkład w zadanie szybkich miażdż±cych ciosów Francji w 1940 r. miało lotnictwo. Za to osi±gniecie Göring otrzymał 17 lipca 1940 r.[11] najwyższy stopień nadawany w Niemczech, mianowicie marszałka Rzeszy (Reichsmarschall). Stosunkowo łatwe zwycięstwo we Francji, Belgii i Holandii podsyciło ambicje Göringa i utwierdziło w przekonaniu o niepokonano¶ci dowodzonych przez niego sił zbrojnych. Z tego prze¶wiadczenia zrodziły się plany przeprowadzenia dużej operacji lotniczej przeciw W. Brytanii, która trwała od 8 sierpnia do 31 paĽdziernika 1940 r. i zapisał się w historii jako „bitwa o W. Brytanie”. Cał± akcj± kierował Göring ze swojego stanowiska dowodzenia w Normandii. Bitwa o W. Brytanie zakończyła się jednak całkowit± klęka niemieckiego lotnictwa a straty poniesione to 1733 (ok. 52% stanu z lipca 1940) samolotów zniszczonych i 643 samoloty uszkodzone. Ta nieudana akcja słała się osobist± porażk± Göringa i zapocz±tkował zmierzch jego kariery wojskowej jak i zasygnalizowany w poprzednim punkcie kariery politycznej. Göring zastawał powoli odsuwany od ważniejszych decyzji oraz nie zapraszany na narady wojskowe (koniec 1942 r.).[12] Göring także dalszym swoim postępowaniem dawał powody do irytacji Hitlera oraz całkowitej utracie popularno¶ci. Sprowadzało się to głównie do nie wywi±zywania się Göringa z swoich obowi±zków. Sukcesywne opanowanie od 1943 r. przez alianckie lotnictwo przestrzeni powietrznej nad Rzesz± wywołało u Hitlera w¶ciekło¶ć, Hitler także nie mógł wybaczyć Göringowi brak zaopatrzenia z powietrza w broń i żywno¶ć jednostek oblężonych pod Staliningradem. Rozczarowały również Hitlera niepowodzenia na froncie wschodnim i brak troski Göringa o modernizacje lotnictwa. Jednak nawet przy wykorzystaniu w pełni możliwo¶ci Luftwaffe Rzesza nie była by w stanie zniwelować stale wzrastaj±cej przewagi aliantów, dysponuj±cymi bogatszymi zasobami surowców mineralnych. Göringa obci±żały natomiast przeprowadzanie ryzykownych operacji, nieprzemy¶lane decyzje, po¶więcanie niewystarczaj±cej uwagi na modernizacje lotnictwa i wdrażanie nowych wynalazków. Przede wszystkim największym przewinieniem Göringa było lekceważenie znaczenia raportów szpiegowskich o potencjale militarnym przeciwnika, mimo iż przedstawiały wiernie stan rzeczy. Göring ponosi także odpowiedzialno¶ć za niezgodne z prawem międzynarodowym traktowanie alianckich jeńców wojennych. Göring 28 maja 1940 r. wydał rozkaz przewiduj±cy rozstrzelanie 5 jeńców wojennych za każdego str±conego przez Francuza lotnika niemieckiego.[13]

Hitler mimo zawodzenia Göringa na stanowisku naczelnego dowódcy lotnictwa nie zdecydował się na pozbawienie go pełnienia tej funkcji aż do kwietnia 1945 r. Jednakże jak już była o tym mowa Göring do 1943 r. stawał się coraz bardziej tylko figurantem na zajmowanym stanowisku naczelnego dowódcy powietrznych sił zbrojnych. Göring posiadał najwyższy topień wojskowy Rzeszy do kwietnia 1945 r. po rozej¶ciu się dróg jego i Hitlera.









Zakończenie


Hermann Göring był niekwestionowanie jednym z najbliższych współpracowników Hitlera, ¶wiadczy o tym zarz±dzenie Hitlera z dnia 29 czerwca 1941 r.[14] o wyznaczeniu Hermanna Göringa jako następcy Hitlera. Przez cał± swoj± karierę wojskow± i polityczn± kierował się zasad±, iż cel u¶więca ¶rodki i to głównie t± postaw± oraz ponadprzeciętna inteligencj± i zgrabn± dyplomacj± oraz wierno¶ci± zaskarbił sobie zaufanie Hitlera. Nie bez znaczenia było także to, iż Hermann Göring był jednym z pierwszych członków NSDAP. Jego polityka gospodarcza oraz dowództwo wojskowe poci±gnęło za sob± wiele tysięcy, jeżeli nie milionów ofiar. Za te i inne zbrodnie został skazany przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy na karę ¶mierci przez powieszenie, której unikn±ł popełniaj±c samobójstwo. Wymierzanie sobie samemu sprawiedliwo¶ci nie osłabiło wymowy popełnionych przez Göringa zbrodni, którego niektórzy historycy słusznie nazywali „drugim po Hitlerze diabłem” Trzeciej Rzeszy.











































Bibliografia


Czesław Łuszczak, Hermann Göring, Poznań 1994.
Joachim C. Fest, Oblicze Trzeciej Rzeszy, Warszawa 1970.
Joe Heydecker, Johannes Leeb, Trzecia Rzesza w ¶wietle Norymbergii, Warszawa 1979.
K. Maucużyński, Oskarżeni nie przyznaj± się do winy, Warszawa 1996.
Tadeusz. Cyprian, Jerzy Sawicki, Przed trybunałem ¶wiata, Warszawa 1962.


--------------------------------------------------------------------------------

[1] Czesław Łuszczak, Hermann Göring, Poznań 1994 s. 3

[2] Ibidem s. 4-9.

[3] Ibidem s.11

[4] Ibidem s. 26.

[5] Joachim C. Fest, Oblicze Trzeciej Rzeszy, Warszawa 1970 s. 133.



[6] Joe Heydecker, Johannes Leeb, Trzecia Rzesza w ¶wietle Norymbergii, Warszawa 1979. s. 162

[7] Czesław Łuszczak, Hermann... s. 26-29

[8] Ibidem s. 33

[9] Ibidem s. 68-70.

[10] Ibidem s. 103.

[11] Ibidem s.57

[12] Joachim C. Fest, Oblicze... s. 199

[13] Czesław Łuszczak, Hermann... s. 55-57.

[14] Ibidem s. 101.